Amigdalina naturalnie występuje w pestkach wielu owoców i roślin, a najwięcej jest jej w pestkach migdałowca oraz w orzechach makadamia i nerkowcach [2][3]. Obecna jest w pestkach co najmniej ośmiu głównych gatunków owoców oraz łącznie w około 1200 gatunkach różnych roślin, co przesądza o jej szerokiej obecności w przyrodzie [2][3]. Substancja ta odpowiada za gorzki smak i migdałowy aromat po rozgryzieniu pestek, a w organizmie rozkłada się do glukozy, aldehydu benzoesowego i cyjanowodoru [1][2][5]. Zbyt duże jej spożycie może prowadzić do zatrucia i w ciężkich przypadkach do zgonu, dlatego źródła i formy jej pozyskiwania trzeba znać i stosować rozważnie [3][4].
Czym jest amigdalina?
Amigdalina to związek z grupy glikozydów cyjanogennych, czyli substancji zdolnych do uwalniania cyjanków w wyniku rozkładu enzymatycznego [1][2]. Choć bywa nazywana witaminą B17 lub laetrile, nie jest klasyfikowana jako witamina, a określenia te mają charakter potoczny i historyczny [1][2]. W przyrodzie odpowiada za charakterystyczny gorzki smak i zapach kojarzony z migdałami, co zauważalne jest po rozgryzieniu pestek niektórych owoców [1][5].
Po spożyciu i działaniu odpowiednich enzymów amigdalina ulega rozkładowi do trzech składników: glukozy, aldehydu benzoesowego oraz cyjanowodoru, który jest toksyczny w nadmiarze [2][5]. To właściwość definiująca jej przynależność do glikozydów cyjanogennych i wyjaśniająca potencjalne ryzyko zdrowotne przy wysokim spożyciu [2][5].
W czym jest amigdalina?
Amigdalina występuje w pestkach licznych owoców drzew i krzewów, w tym w morelach, nektarynkach, pigwie, śliwach, gruszkach, jabłkach, wiśniach i brzoskwiniach [2][6]. Jej obecność stwierdzono także w roślinach strączkowych i zbożach oraz wybranych częściach roślin, na przykład w fasoli lima, fasoli mung, fasoli maślanej, marchwi, selerze, kiełkach fasoli, siemieniu lnianym, koniczynie i sorgo [6]. Powszechnie występuje w pestkach około ośmiu głównych gatunków owoców, co ma znaczenie praktyczne dla codziennej diety [2][3].
Największe stężenia opisano w pestkach migdałowca oraz w orzechach makadamia i nerkowcach, co czyni te surowce kluczowymi punktami odniesienia, gdy rozważamy w czym jest amigdalina w najwyższych ilościach [2][3]. Łącznie jej obecność wykazano w około 1200 gatunkach roślin, co potwierdza szerokie rozpowszechnienie w świecie roślin [2].
To właśnie amigdalina nadaje pestkom gorzki smak i migdałowy aromat, co jest odczuwalne sensorycznie i często wskazuje na jej zawartość w materiale roślinnym [1][5].
Gdzie można ją znaleźć?
W naturze amigdalina koncentruje się głównie w jądrach pestek wybranych owoców oraz w określonych częściach roślin strączkowych i zbożowych, zgodnie z zestawieniami surowców roślinnych zawierających ten glikozyd cyjanogenny [2][6]. Nasilenie gorzkiego smaku pestek często koreluje z zawartością amigdaliny, co bywa użyteczne przy praktycznej ocenie surowca roślinnego [1][5].
W obrocie farmaceutycznym amigdalina jest dostępna jako suplement diety, zwykle w postaci ekstraktu z pestek moreli. Produkty te są oferowane w sprzedaży aptecznej i internetowej, często w formie kapsułek [1]. Na rynku znajdują się preparaty o deklarowanej zawartości rzędu 4 mg na kapsułkę, co ilustruje typowe dawki jednostkowe spotykane w suplementach opartych na ekstrakcie z pestek moreli [7].
Jak powstaje cyjanowodór z amigdaliny?
Rozkład amigdaliny w organizmie zachodzi przy udziale enzymu beta glukozydazy, co prowadzi do uwolnienia cyjanowodoru wraz z glukozą i aldehydem benzoesowym [3][5]. Ten mechanizm tłumaczy zarówno toksykologiczny potencjał tej substancji, jak i historyczne hipotezy dotyczące jej selektywnego działania w określonych tkankach, choć koncepcje te mają charakter teoretycznych rozważań przedstawianych w literaturze popularnonaukowej [3].
Dlaczego rośliny wytwarzają amigdalinę?
W roślinach amigdalina pełni funkcję ochronną. Uwalniany cyjanowodór działa odstraszająco na owady i roślinożerców, co z perspektywy biologii roślin wyjaśnia jej akumulację w pestkach i wybranych częściach roślin [4]. W tradycyjnej medycynie chińskiej przypisywano jej znaczenie w łagodzeniu stanów zapalnych, co stanowi kontekst kulturowo historyczny obecności tej substancji w praktykach zielarskich [4].
Jaka jest historia odkrycia i zastosowań amigdaliny?
Po raz pierwszy czystą amigdalinę wyizolowali w 1830 roku Pierre Jean Robiquet i Antoine François Boutron Charlard z gorzkich migdałów, co zapoczątkowało badania nad tym glikozydem cyjanogennym [5]. Początkowo wykrywano ją w jądrach pestek moreli, a następnie potwierdzono obecność w licznych gatunkach roślin, co dziś szacuje się na około 1200 gatunków [2][5].
Źródła historyczne wspominają o jej stosowaniu przez medyków w starożytnych cywilizacjach Rzymu, Grecji i Egiptu, co obrazuje długą tradycję wykorzystania surowców roślinnych zawierających tę substancję [4]. W latach 70. XX wieku laetrile, czyli zmodyfikowana forma amigdaliny, znalazł zastosowanie w Stanach Zjednoczonych jako środek przeciwnowotworowy, co stanowi istotny epizod w historii jej popularności i kontrowersji [2].
Czy amigdalina jest bezpieczna?
Ze względu na cyjanogenny charakter amigdaliny nadmierne spożycie może doprowadzić do zatrucia organizmu, a w ciężkich przypadkach nawet do śmierci. Toksyczność wynika z uwalniania cyjanowodoru w procesie trawienia i biotransformacji tej substancji [3][4]. Wobec takiego profilu bezpieczeństwa identyfikacja źródeł, form i ilości jej przyjmowania powinna uwzględniać ryzyko związane z dawkowaniem oraz interakcjami metabolicznymi [3][4].
Podsumowanie
Amigdalina jest rozpowszechnionym w świecie roślin glikozydem cyjanogennym, szczególnie obficie obecnym w pestkach wybranych owoców oraz w niektórych orzechach. Najwięcej znajduje się jej w pestkach migdałowca i w orzechach makadamia oraz nerkowcach, a łącznie zidentyfikowano ją w około 1200 gatunkach roślin [2][3]. W organizmie rozkłada się do glukozy, aldehydu benzoesowego i cyjanowodoru, co tłumaczy zarówno jej gorzki smak i aromat, jak i potencjalną toksyczność w nadmiernych ilościach [2][5]. W sprzedaży występuje jako suplement diety oparty na ekstrakcie z pestek moreli, między innymi w kapsułkach o zawartości 4 mg, jednak każdorazowo należy pamiętać o ryzyku wynikającym z jej cyjanogennego charakteru [1][7][3][4].
Źródła:
- [1] https://www.aptekarosa.pl/grupa-produktow/amigdalina
- [2] https://www.cefarm24.pl/czytelnia/produkty/amigdalina-czyli-witamina-b17-czym-jest-na-co-pomaga-i-czy-warto-ja-stosowac/
- [3] https://medpak.com.pl/blog/poradniki/amigdalina-witamina-b17-wlasciwosci-dawkowanie-przeciwwskazania
- [4] https://www.doz.pl/czytelnia/a15795-Amigdalina__dzialanie_przeciwnowotworowe_i__element_terapii_metabolicznej._Dlaczego_nazywana_jest_witamina_B17
- [5] https://pl.wikipedia.org/wiki/Amigdalina
- [6] https://www.medonet.pl/leki-od-a-do-z/witaminy-i-mineraly,witamina-b17—na-co-pomaga–w-czym-jest-amigdalina-,artykul,45250688.html
- [7] https://progresslabs.pl/produkt/amigdalina-4mg-ekstrakt-z-pestek-moreli-prebiotyk-produkt-vege-120-kapsulek/
WitaminowyBazar.pl to niezależny portal tematyczny, stworzony w 2024 roku, specjalizujący się w dostarczaniu rzetelnych informacji o suplementacji, witaminach i składnikach odżywczych. Współpracując z ekspertami z dziedziny dietetyki i medycyny naturalnej, pomagamy naszym czytelnikom podejmować świadome decyzje dotyczące zdrowia.