Czy bazylia jest wieloletnia?

Czy bazylia jest wieloletnia? Odpowiedź brzmi: bazylia pospolita (Ocimum basilicum) jest rośliną jednoroczną, ale istnieją odmiany bazylii określane jako wieloletnie, pod warunkiem uprawy w odpowiednich warunkach, głównie doniczkowych, z ochroną przed mrozem [1][2][3][4][6][7]. Bazylia w gruncie w polskim klimacie jest zawsze rośliną jednoroczną, ponieważ nie przeżywa zimy [2][3].

Bazylia pospolita – jednoroczna roślina

Bazylia pospolita zaliczana jest do rodziny jasnotowatych i wywodzi się z regionów międzyzwrotnikowych [2][3]. W warunkach klimatu umiarkowanego charakteryzuje się jednolitym cyklem życiowym – wysiewana wiosną, kwitnie od czerwca do września, a następnie ginie po pierwszych przymrozkach [2][3]. Temperatura poniżej 0°C prowadzi do całkowitego obumarcia jej pędów, co sprawia, że nie może przetrwać zimy bez przeniesienia do pomieszczenia [2][3].

Typowa bazylia uprawiana w ogrodach ogrodniczych i na balkonach dorasta do 20–60 cm wysokości, zależnie od stanowiska i warunków uprawy [2][3].

Odmiany bazylii określane jako wieloletnie

Niektóre odmiany i gatunki bazylii – np. bazylia karłowata (Ocimum kilim. basilicum), bazylia tajska, bazylia krymska i bazylia święta (Ocimum tenuiflorum/Ocimum tenuiiflorum) – są w literaturze opisane jako wieloletnie [1][4][5][6][7][8][9]. Oznacza to, że mają zdolność do wzrostu dłużej niż jeden sezon, jeśli zapewni się im stabilną temperaturę i ochronę przed mrozem, jednak w Polsce, w warunkach gruntowych, nie są w stanie przezimować [1][4][5][6][7][8][9].

Uprawa wieloletnia jest możliwa wyłącznie wtedy, gdy bazylia przenoszona jest na zimę do pomieszczeń zapewniających temperaturę powyżej zera oraz dobrą wilgotność podłoża [1][4].

Warunki konieczne dla wieloletniej uprawy bazylii

Wieloletniość bazylii w Polsce praktycznie ogranicza się do uprawy doniczkowej [1][4]. Roślina przez lato może rosnąć na zewnątrz, lecz przed nadejściem jesiennych przymrozków powinna być przeniesiona do wnętrza. Kluczowe wymagania to nasłonecznione stanowisko, temperatura powyżej 15°C oraz wilgotne, przepuszczalne podłoże [1][4]. Regularne podlewanie, zwłaszcza w południe, oraz coroczne przesadzanie pozwala utrzymać krzew w dobrej kondycji przez kilka lat [1][4].

Należy pamiętać, że nawet odmiany wieloletnie powracające po przycięciu wymagają ochrony przed niskimi temperaturami, ponieważ mróz powoduje ich obumarcie niezależnie od wieku [1][4][6].

Charakterystyka i cechy botaniczne bazylii

Bazylia wyróżnia się jajowatymi lub romboidalnymi liśćmi o długości do 5 cm [3][7][8]. Jej pędy mają czworokątny przekrój, a kwiaty są najczęściej białe, rzadziej żółte, czerwonawe lub fioletowe [3][7][8]. Jako surowiec zielarski wykorzystuje się świeże lub suszone liście [3][7][8]. Bazylia uznawana jest także za aromatyczną przyprawę i roślinę odstraszającą owady [3][4][5][7][9]. Roślina posiada również właściwości lecznicze: wspiera trawienie, działa rozkurczowo i wykazuje działanie antybakteryjne [3][5][7][9].

Znaczenie tropikalnego pochodzenia dla cyklu życia bazylii

Bazylia pochodzi ze stref tropikalnych i wykazuje całkowity brak odporności na temperatury poniżej zera [2][3]. Z tego powodu w polskim klimacie może być uprawiana w gruncie tylko jeden sezon [2][3]. W uprawie doniczkowej, gdzie nie grożą jej przymrozki, odmiany wieloletnie zachowują właściwości krzewienia przez kilka lat, regularnie wypuszczając nowe pędy po ścięciu liści [1][4][6].

Podsumowując: Bazylia jest rośliną jednoroczną w Polsce w uprawie gruntowej, a wieloletnie odmiany mogą być uprawiane kilka lat wyłącznie w doniczkach i pod dachem – nigdy w gruncie podczas zimy [1][2][3][4][6][7].

Najważniejsze informacje dla ogrodników

• Bazylia pospolita (Ocimum basilicum) w gruncie jest jednoroczna [2][3]
• Odmiany wieloletnie jak święta, tajska, karłowata czy krymska wymagają uprawy doniczkowej i zimowania w pomieszczeniu [1][4][5][6][7][8][9]
• Wieloletniość bazylii w Polsce zależy wyłącznie od ochrony przed mrozem [1][4]
• Podstawę długowieczności stanowią: światło, ciepło, wilgotność i brak przymrozków [1][4][6]

Źródła:

1. https://www.starkl.pl/bazylia-karlowata
2. https://www.obi.pl/porady-i-inspiracje/encyklopedia-roslin/przyprawy-i-ziola/bazylia-wlasciwa-opis
3. https://pl.wikipedia.org/wiki/Bazylia_pospolita
4. https://kwiateo.pl/BAZYLIA-TAJSKA-zielona-Ocimum-basilicum-nasiona-ziol-roslina-wieloletnia-przyprawowa-przyprawa-aromatyczna.html
5. https://ogrodyziolowe.pl/pl/products/bazylia-krymska-wieloletnia-277
6. https://ogrodniczyraj.pl/produkt/swieta-bazylia-czerwona-ocimum-tenuiflorum/
7. https://www.esklep.legutko.com.pl/nasiona/2537-bazylia-swieta-5903837501274.html
8. https://sklep.markowedonice.pl/pl/p/Bazylia-swieta-wieloletnia-Legutko-nasiona-0,5g-ziolowy-ogrod/5310
9. https://cebule-kwiatowe.pl/nasiona-bazylii/bazylia-swieta-wieloletnia-lecznicza.html